Zakonska rješenja razgrađuju jedinstveni ekonomski prostor

Zakonska rješenja razgrađuju jedinstveni ekonomski prostor

Platni sistem u BiH

71
0
PODIJELI

Najveća teškoća koju uzrokuju važeća zakonska rješenja tiču se problema koje imaju banke prilikom uspostavljanja poslovne saradnje sa poslovnim subjektom koji nema organizacionu jedinicu u entitetu u kojem je sjedište banke • Na inicijative da se stanje promijeni još nema prave reakcije

Piše: Borivoje SIMIĆ

Svojevremeno su se vlasti dva bosanskohercegovačka entiteta obavezale Međunarodom monetarnom fondu da će održati jedinstveni platni sistem i Jedinstveni registar računa poslovnih subjekata kod Centralne banke Bosne i Hercegovine, ali preuzetu obavezu ni do danas nisu ispoštovale.

Ova obaveza, na koju su svoje potpise stavili ključni politički i drugi akteri u BiH, decidno je naglašena u dopuni pisma namjere iz juna 2013. godine, ali neusklađenost između regulative koja reguliše ovu oblast otada je samo produbljena.

Po ocjeni mnogih, zakonskim rješenjima koje je prvo kreirala Republika Srpska, a potom i Federacija BiH, unutrašnji platni promet u Bosni i Hercegovini je unazađen. Vlasti su promjene u platnom prometu, u koji nije dirano još od 2001. godine i prelaska platnih transakcija sa bivšeg SDK-a na banke, obrazložile namjerom da u ovu oblast uvedu više reda, pojačaju finansijsku diisciplinu i povećaju naplatu prihoda.

BROJNI PROBLEMI

No, neka od rješenja umjesto da poboljšaju platni promet i olakšaju poslovanje, razgrađuju jedinstveni ekonomski prostor Bosne i Hercegovine, derogiraju ulogu Centralnog registra u Centralnoj banci BiH, birokratiziraju postupke te u krajnjem poskupljuju bankarske usluge.

Najveća teškoća koju uzrokuju važeća zakonska rješenja tiču se problema koje imaju banke prilikom uspostavljanja poslovne saradnje sa poslovnim subjektom koji nema organizacionu jedinicu  u entitetu u kojem je sjedište banke.

Udruženje banaka BiH pokrenulo je u julu ove godine inicijativu prema entitetskim ministarstvima finansija s ciljem haromonizacije propisa različitih nivoa, a prije svega zaštite prava klijenata na izbor poslovne banke sa kojom će uspostaviti poslovnu saradnju u Bosni i Hercegovini.

Inicijativa podrazumijeva izmjenu odgovarajućih odredbi entitetskih zakona o unutrašnjem platnom prometu koja će ukinuti postojeća administrativna ograničenja poslovnim subjektima, rezidentima u Bosni i Hercegovini. Ovo tim prije jer za strane poslovne subjekte, dakle nerezidente, ovakva ograničenja u postojećim entitetskim zakonima o unutrašnjem platnom prometu ne postoje.

Vlasti su svjesne problema, ali da bi se zakonske nelogičnosti ispravile očigledno treba politička volja. U odgovoru na inicijativu Udruženja banaka BiH, iz federalnog Ministarstva finansija navode da bi „bilo koje izmjene navedenog propisa (član 7 Zakona u unutrašnjem platnom prometu FBiH) trebalo raditi istovremeno u oba entiteta kako bi ovlaštene organizacije osigurale iste uslove u vezi vršenja usluga platnog prometa poslovnim subjektima u oba entiteta”.

DODATNI TROŠKOVI

Prilike sa unutrašnjim platnim prometom u zemlji dodatno su se zakomplikovale sa registrima računa. Entiteti putem svojih agencija  imaju registre računa poslovnih subjekata, a iako je obećano da će oni biti povezani, to nije učinjeno. Postojanje dva registra povećava mogućnost greške, nepouzdanost podataka, te dramatično umnožava obim poslova.

Osim toga, ovakva situacija proizvodi dodatne troškove koje su banke prisiljene plaćati na dvije strane i dodatno Centralnoj banci po čijem  registru i dalje posluju.

Dodatno, Republika Srpska je novim zakonskim rješenjem, koje je stupilo na snagu u julu 2019. godine, uvela Registar računa fizičkih lica, držeći se stava da je unutrašnji platni promet stvar eniteta.

Tim povodom bilo je i varnica u  javnosti, kada je ministrica finansija Republike Srpske Zora Vidović izvijestila javnost da je dobila “informaciju da je Centralna banka BiH donijela odluku da vrši kontrolu platnog prometa u entitetima”.

Ona je tada kazala da će dati instrukciju finansijskim institucijama u Republici Srpskoj da moraju poštovati zakone RS-a, izričito naglašavajući da “je kontrola platnog prometa u nadležnosti entiteta, a ne Centralne banke Bosne i Hercegovine koja pokušava da ga prisvoji”.

Iz Centralne banke Bosne i Hercegovine su u reagovanju na ove izjave kazali da središnja monetarna institucija posluje u skladu s ustavnim i zakonskim ovlaštenjima, te da niti jedna njena aktivnost nije usmjerena na preuzimanje nadležnosti drugih institucija ili organa.

I dok su entiteti sve dalje od harmonizirane regulative koja bi olakšala poslovanje bankama i poslovnim subjektima, mnogi su mišljenja da bi umjesto uspostave dva registra i dva odvojena platna sistema trebalo korisititi benefite postojećeg platnog sistema koji i danas, 18 godina nakon njegovog uvođenja, predstavlja konkurentnu prednost i s tehnologijom koju ima nudi jednostavno priključenje platnim sistemima Evropske unije.

________________________________________________________________________

CBBiH: PLATNI PROMET U PORASTU

U ovoj godini zabilježen je rast u platnom prometu u Bosni Hercegovini, a pet vodećih banaka obavlja više od polovinu transakcija, pokazuje izvještaj Centralne banke BiH.

Ukupna vrijednost poslova u platnom prometu bila je za period januar-august 2019. godine 78,4 milijarde KM. To je povećanje za 18,7% u odnosu na isti period 2018. godine.

Ovaj promet ostvaren je kroz 28,6 miliona transakcija, što je povećanje za 2 posto u odnosu na isti period prošle godine.

Većinu transakcija čine žirokliring poslovi, kojih je za osam mjeseci 2019. godine bilo 27,9 miliona KM ukupne vrijednosti 11,7 milijardi KM. Broj transakcija u odnosu na isti period veći je za 2,0 posto, dok je njihova vrijednost porasla za 4,6 posto.

Lavovski dio vrijednosti poslova odnosi se na RTGS transakcije kojih je bilo 712.755, ali je njihova ukupna vrijednost za osam mjeseci ove godine iznosila 66,7 milijardi KM.

Vrijednost RTGS transakcija povećana je za čak 21,6 posto, dok je povećanje broja transakcija bilo 2,9 posto.

Za period januar-august 2019. godine, prvih pet banaka učestovalo je u ukupnom broju transakcija u RTGS i žirokliring sistemu sa 52,42%, a u ukupnoj vrijednosti sa 48,01%.